Từ đầu năm 2018 đến nay, lượng hàng phế liệu nhập khẩu vào nước ta tăng đột biến, gấp gần hai lần so với cả năm 2018. Hàng phế liệu dồn ứ nhiều ở các cảng, tính đến cuối tháng 7 vừa qua, số lượng đã lên tới hơn 5.100 công-ten-nơ (khoảng một nửa trong số đó đã tồn đọng hơn 90 ngày).

nhựa
Sản xuất hạt nhựa tái sinh từ nhựa phế liệu

Cần nhìn nhận cụ thể và phân tích tại sao NPL tồn cảng, làm cách nào để giải phóng hàng tồn tại đây, giúp ngành nhựa phát triển mà vẫn quản lý được tất cả rủi ro, đó là thách thức lớn đối với các cơ quan quản lý.

Cách nào giải phóng phế liệu nhập khẩu tồn đọng ở cảng biển?

Phải thừa nhận một thực tế rằng, hơn 5.100 công-ten-nơ đang tồn đọng không phải chỉ là mới đây mà do tích tụ từ nhiều năm trước tới nay, ngoài NPL còn có giấy vụn, nhôm phế liệu, các mặt hàng vô chủ khác và hàng tạm nhập nhưng không tái xuất khẩu được. Mặt khác, do hạn chế của cơ quan quản lý và DN kinh doanh cảng biển tại VN, phần lớn lượng hàng tồn lại và gây ách tắc tập trung chủ yếu tại cảng Cát Lái thuộc TP Hồ Chí Minh, còn các cảng khác số lượng cũng không đáng kể. Ngoài ra, hàng tồn đọng còn do vướng mắc và bất cập về chính sách cũng như thủ tục pháp lý. Ngày 9-9-2015, Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN và MT) ban hành Thông tư 41/2015/TT-BTNMT thống nhất về việc cấp phép nhập khẩu phế liệu thuộc Bộ TN và MT, đây là việc làm đúng đắn để quản lý chặt các DN nhập khẩu NPL. Trước đó, việc cấp phép cũ là do các Sở TN và MT tỉnh thực hiện, với khoảng 25 giấy phép được cấp trong cả nước VN, phần lớn hết hiệu lực vào cuối năm 2017. Trước đây, do không cạnh tranh được với DN nhập khẩu Trung Quốc, các đơn vị thu mua phế liệu không mặn mà gì với nhập khẩu NPL, rất ít DN xin cấp phép theo quy định mới. Khi Trung Quốc cấm nhập khẩu NPL, lúc này DN tái chế NPL lại chưa thể xây dựng nhà máy để đáp ứng điều kiện cấp phép vì cần thời gian ít nhất 12 đến 24 tháng. Hàng nhập vẫn đổ về nước tại các Trung Tâm thu mua phế liệu Hà Nội, TPHCM, trong khi hạ tầng kỹ thuật của các nhà máy chưa hoàn thiện, dẫn đến tình trạng tồn đọng hàng.

Xử lý, giải phóng hàng tồn đọng

Theo quy định, các nước xuất khẩu phế liệu phải tuân thủ Hiệp ước Basel về cấm vận chuyển chất thải xuyên biên giới. Các công ty xuất khẩu NPL chỉ được phép xuất khẩu NPL có thể tái chế (không phải chất thải). Hành vi xuất khẩu chất thải phải tiêu hủy sang quốc gia khác bị coi là phạm tội hình sự, cho nên không DN nào dám đưa chất thải phải tiêu hủy sang nước khác, hãng tàu biển cũng không dại gì vận chuyển chất thải. Các DN xuất khẩu và hãng tàu nước ngoài đã tự thiết lập “hàng rào” bảo vệ môi trường, các nhà quản lý chỉ cần điều chỉnh bất cập, vướng mắc phát sinh để giúp các DN tái chế hoạt động thuận lợi, đúng quy định pháp luật. Cơ quan quản lý khi thay đổi chính sách cần có lộ trình để các DN có thời gian điều chỉnh.

Tại Việt Nam, Thị trường thu mua phế liệu tại Bình Dương, TPHCM, Hà Nội đều bất ổn trong năm qua

Ðồng thời, cho phép các đơn vị có giấy phép nhập khẩu phế liệu đồng, nhôm, inox, thu mua phế liệu hợp kim..đã cấp trước đây (khoảng 25 DN) được gia hạn đến hết năm nay để nhận các lô hàng tồn, giải phóng hàng tồn đọng, tạo điều kiện cho DN có thêm nguyên liệu sản xuất. Ngoài ra, tập trung đẩy nhanh việc cấp giấy phép nhập khẩu NPL mới cho các DN đủ điều kiện. Hiện nay, nhiều DN phế liệu đã và đang đầu tư hàng trăm tỷ đồng để xây dựng nhà máy có công nghệ hiện đại theo quy chuẩn, nếu dừng cấp phép mới sẽ tạo độc quyền cho một nhóm DN đã được cấp phép trước đây và khiến nhiều DN đứng ở bờ vực phá sản. Cơ quan quản lý cần thay đổi phương pháp mới, tạo điều kiện cho các DN nhập khẩu hầu hết các loại nhựa để có thể tái chế nhưng quản lý chặt về các tiêu chí nước thải, khí thải của các nhà máy tái chế,…

Giá thanh lý phế liệu cũng khá rẻ

Thực tế từ khi có chính sách về nhập khẩu NPL, tỷ lệ hàng không đúng quy định phải tái xuất về nước và buộc phải tiêu hủy rất nhỏ so với số lượng các lô hàng đúng quy chuẩn đã được duyệt nhập khẩu vào nước ta. Tình trạng hàng hóa tồn đọng lại phần lớn xuất phát từ vấn đề quản lý nội tại vẫn còn vướng mắc, bất cập chứ không phải do nguyên nhân khác từ bên ngoài. Nếu thực hiện đồng bộ các giải pháp đã nêu trên, thì chắc chỉ trong một thời gian ngắn, sẽ cơ bản giải phóng hết hàng tồn cảng và không còn xảy ra tình trạng này trong tương lai nữa.

Theo nguồn: vietnamnet.vn

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

19 + two =